พิธีการบวชนาค
๑.การจัสถานที่
-ในพิธีการบวชนาคนิยมจัดได้ทั้งสองสถานที่คือที่บ้านของผู้ที่จะบวช
หรือใช้สถานที่ภายในวัด
เช่น ศาลาการเปรียญ
การจัสถานที่มีขั้นตอนดังนี้คือ
๑.๑จัดตั้งโต๊ะหมู่สำหรับวางเครื่องอัฏฐบริขารที่จำเป็นมีดังนี้
-ผ้าไตรจีวร
-บาตร(ภายในบรรจุ ที่กรองน้ำ มีดโกน เข็มเย็บผ้า)
-กรวย
-ของใช้ส่วนตัวสำหรับนาค ได้แก่ ตาลปัตร ย่าม หมอน เสื่อ ร่ม รองเท้า
หินรับมีด ด้ายเย็บผ้า ผ้าเช็ดหน้า นาฬิกา ที่นอน เสื่อ หมอน ผ้าห่ม
มุ้ง จานข้าว ช้อนส้อม แก้วน้ำ ผ้าเช็ดมือ ปิ่นโต กระโถน ขันน้ำ สบู่
กล่องสบู่ แปรง ยาสีฟัน ผ้าเช็ดตัว ฯลฯ
-พานพุ่มเทียนสำหรับถวายอุปัชฌาย์คู่สวด 3 ต้น
-ของสำหรับถวายพระอุปัชฌาย์ 1ชุด และพระคู่สวด 2 ชุด
-ของสำหรับถวายพระนั่งอันดับในพิธีบวช(ดอกไม้ธูปเทียน เครื่องไทยทาน
จำนวน 10-25 ชุด)
๑.๒ ตั้งต้นบายสีบริเวณหน้าโต๊ะตั้งเครื่องบริขาร
ในกรณีที่มีพิธีทำขวัญนาค
หรือตั้งธรรมมาสน์เทศน์ในกรณีที่นิมนต์พระมาเทศน์สอนนาคแทนการทำขวัญ
๑.๓ ตั้งโต๊ะหมู่บูชาพร้อมพระพุทธรูปสำหรับนาคจุดธูปเทียนบูชาพระ
-หากมีการทำบุญฉลองพระบวชใหม่ให้เตรียมปูอาสนะสงฆ์ต่อจากโต๊ะหมู่บูชาไว้
ตามจำนวนพระที่นิมนต์มาเจริญพระพุทธมนต์(5 , 7 , 9 รูป)
๒.ตัดผมโกนผมนาค
สิ่งของที่ต้องเตรียมมี
-กรรไกร มีดโกน ใบบัวสำหรับใส่เส้นผม
นิยมให้ญาติผู้ใหญ่ บิดามารดา
และผูมีพระคุณเป็นผู้ตัดผมให้นาคตามลำดับจากนั้นนิยมให้พระสงฆ์โกนหัวนาค
หลังจากโกนผมเสร็จแล้วให้ผู้ที่มาร่วมงานร่วมกันอาบน้ำ ทาขมิ้น
ให้แก่นาค
หลังจากนั้นให้ผู้ที่จะบวชแต่งตัวด้วยชุดนาค(ผ้านุ่งสีขาว
เสื้อสีขาว ครุยนาคสำหรับสวมทับอีกชั้นหนึ่ง)
๓.ขอขมามารดาบิดา

ก่อการบวชนิยมให้นาคขอขมาจากผู้มีพระคุณและญาติทั้งหลาย
เพื่อให้ท่านทั้งหลายเหล่านั้นได้ร่วมอนุโมทนาในการบวชครั้งนี้ด้วย
โดยให้นาคถือพานเทียนแพคลานเข่าเขาไปหามารดาบิดาและผู้มีพระคุณ
นั่งคุกเข่าวางพานเทียนแพไว้ทางด้านซ้าย กราบลงสามครั้ง
จากนั้นยกพานขึ้นถือไว้ในมือค้อมตัวลงแล้วกล่าวคำขอขมา
เมื่อกล่าวจบส่งพานให้แก่มารดาบิดา แล้วกราบลงอีกสามครั้ง...
คำขอขมาบิดา มารดา และญาติผู้ใหญ่เพื่อลาบวช
"กายกรรม วจีกรรม และมโนกรรม
ที่ข้าพเจ้าได้เคยประมาทล่วงเกินท่านต่อหน้าก็ดี ลับหลังก็ดี
ทั้งตั้งใจก็ดี มิได้ตั้งใจก็ดี
ขอให้ท่านจงอโหสิกรรมแก่ข้าพเจ้านับแต่บัดนี้เป็นต้นไปจนตราบเท่านิพพานเทอญ"
๔.การแห่นาค
นิยมตั้งขบวนที่บ้านแห่ไปที่วัด
หรือถ้าไม่สะดวกจะไปตั้งขบวนแห่ที่วัดก็ได้
โดยจัดขบวนแห่ตามลำดับดังนี้
-พานพุ่มเทียนสำหรับถวายอุปัชฌาย์คู่สวด 3 ต้น
-ของสำหรับถวายพระนั่งอันดับในพิธีบวช
-ผ้าไตรจีวร(นิยมให้มารดาหรือญาติผู้ใหญ่ที่เป็นหญิงถือ)มีสัปทนกาง
-ของใช้ส่วนตัวของนาค
-ตาลปัตร ย่าม บาตร(ให้บิดาเป็นผู้ถือ)
-นาค (มีสัปทนกาง)
-ผู้มาร่วมงาน
*หากมีการแสดงต่างๆเช่น สิงโต กลองยาว แตวง ให้จัดไว้ด้านหน้าขบวนแห่
ในการแห่นั้นให้เดินเวียนขวารอบอุโบสถ 3 รอบ
โดยให้นาคเดินพนมมือถือดอกไม้ธูปเทียนสำหรับนำไปบูชาพระประธาน
เมื่อแห่ครบสามรอบแล้วให้มาใหว้วันทาเสมาหน้าอุโบสถ
ก่อนที่จะเข้าสู่อุโบสถนิยมให้นาคโปรยทาน(เป็นเหรียญสตางค์หรือสิ่งของเล็กๆน้อยๆ)
จากนั้นจึงเข้าสู่อุโบสถเพื่อประกอบพิธีทางสงฆ์เป็นอันดับต่อไป
เมื่อจบพิธีสงฆ์(การสวดญัติ)เป็นอันเสร็จพิธีบวชพิธีการบวชนาค